Hướng dẫn thiết kế wed bằng php 3

LAÄP TRÌNH WEB ĐỘNG VÔÙI PHP / MySQL ™ GUESTBOOK ™ CATALOG ™ FORUM ™ SHOPPING CART PHAÀN 3 Toáng Phöôùc Khaûi (toång hôïp & bieân dòch) ...

LAÄP TRÌNH WEB ĐỘNG VÔÙI
PHP / MySQL
™ GUESTBOOK
™ CATALOG
™ FORUM
™ SHOPPING CART
PHAÀN 3
Toáng Phöôùc Khaûi (toång hôïp & bieân dòch)
BIEÁN (variables)
vaø caùc pheùp xöû lyù treân bieán
PHP
1- Bieán vaø caùch söû duïng Bieán
2- Xöû lyù döõ lieäu töø FORM
3- Tìm hieåu saâu hôn veà Bieán
Baïn ñoïc thaân meán,
Vöøa qua toâi ñaõ soaïn xong phaàn 1 vaø phaàn 2 cuûa giaùo trình töï hoïc PHP/MySQL. Toâi ñaõ nhaän
ñöôïc email cuûa nhöõng baïn quan taâm, chôø ñôïi phaàn 3 cuûa giaùo trình naøy. Ñaùng leõ phaàn 3 ñaõ
cho ra ñôøi sôùm nhöng vì baän roän quaù nhieàu coâng vieäc (hieän toâi ñang phuï traùch vaø coù raát nhieàu
coâng vieäc trong nhoùm Hanosoft - software Haùn Noâm) neân vieäc bieân soaïn saùch töï hoïc naøy ít
nhieàu bò trì hoaõn.
Do hoaøn caûnh treân, chaéc chaén coâng vieäc bieân soaïn naøy khoâng traùnh ñöôïc nhöõng sai soùt. Nhöng
duø sao ñi nöõa, bieát ñöôïc caùc baïn coù theå aùp duïng giaùo trình naøy vaøo thöïc teá thì toâi phaàn naøo
cuõng laáy ñoù laøm söï khích leä cho rieâng mình.
Ñuùng lyù ra phaàn 3 naøy laø daønh troïn cho vieäc noùi veà ngoân ngöõ SQL nhöng phaàn 2 ñaõ baøn veà
CSDL roài, neáu phaàn naøy neáu cuõng baøn veà noù thì coù veû hôi nhaøm phaûi khoâng caùc baïn? Vôùi yù
nghó naøy toâi ñaõ daønh troïn phaàn 3 ñeå noùi veà bieán trong PHP.
Haún nhieân toâi bieát moät soá baïn mong moûi nhöõng gì trong ñaây coù theå aùp duïng lieàn thì ñôõ chaùn
hôn. Nhöng theo toâi nghó tröôùc tieân heát baïn caàn phaûi naém roõ moïi ngoùc ngaùch cuûa PHP vaø
MySQL thì môùi coù theå thieát keá ñöôïc nhöõng chöông trình ñaït tieâu chuaån. Do vaäy mong caùc baïn
haõy kieân nhaãn khi ñoïc nhöõng chöông höôùng daãn suoâng nhö theá naøy! Ñöøng naûn loøng vaø neân ghi
nhôù ñaây laø coäi reã cho caùc öùng duïng thöïc teá cuûa caùc baïn.
Ñeå baét ñaàu chöông naøy ít nhaát baïn cuõng phaûi coù chuùt ñænh kieán thöùc veà Cô Sôû Laäp Trình. Toâi
nghó neáu baïn ñaõ hoïc qua moät khoaù laäp trình caên baûn thì baïn coù theå hieåu ñöôïc. Neáu khoâng, ñoøi
hoûi baïn caàn phaûi ñoäng naõo hoaëc tìm toøi hôi nhieàu. Naøo, chuùng ta baét ñaàu ñi thoâi!
PHP xöû lyù caùc bieán raát linh ñoäng. Noù coù theå nhaän bieát ñöôïc kieåu cuûa bieán vaø laøm cho cuù phaùp
caâu leänh ñôn giaûn hôn. Ai ñaõ töøng laäp trình vôùi C, Java hoaëc Perl seõ caûm thaáy raát deã daøng khi
söû duïng PHP. Tuy nhieân vieäc deã daõi naøy cuõng gaây ra moät soá trôû ngaïi nhaát ñònh.
Taát caû nhöõng bieán khai baùo trong PHP ñeàu ñöôïc baét ñaàu vôùi daáu ñoâ la ($). Duø cho bieán
cuûa baïn kieåu chuoãi, nguyeân hay thaäp phaân hoaëc thaäm chí laø maûng thì chuùng khoâng coù gì khaùc
bieät nhau. PHP chæ theo doõi döõ lieäu chöùa trong bieán thay ñoåi nhö theá naøo thoâi.
Noùi chung, khi laøm vieäc vôùi PHP baïn seõ quan taâm ñeán 3 vò trí khaùc nhau cuûa bieán ñoù laø: (1)
khai baùo ngay trong maõ leänh PHP, (2) chuyeån tieáp töø moät trang HTML hoaëc (3) laø bieán saün coù
trong cuûa heä thoáng PHP.
Chuùng ta seõ tìm hieåu veà töøng loaïi treân ôû phaàn tieáp theo. Neân löu yù raèng bieán cuõng coù theå ñöôïc chuyeån tieáp
töø caùc nôi khaùc nhö töø caùc URL hoaëc töø caùc SESSION.
Gaùn bieán trong moät Script
Baïn khoâng caàn phaûi khai baùo EXPLICIT cho bieán nhö trong moät soá ngoân ngöõ khaùc. Chæ caàn
khai baùo teân bieán laø noù seõ saün saøng laøm vieäc. Baïn haõy xeùt caùc ví duï sau ñeå hieåu caùch khai
baùo bieán trong PHP uyeån chuyeån nhö theá naøo:
$a = "Toi thich hoc PHP"; //day la bien chuoi
$b = 4; //day la bien so
$c = 4.837; //day la bien so thuc
$d = "2"; //day cung la bien chuoi
Ñeå yù raèng daáu = laø daáu duøng ñeå gaùn. Coøn khi thöïc hieän pheùp so saùnh baèng thì baïn duøng hai daáu baèng (= = ). Ví
duï: IF ($x= =1)
PHP raát thoâng minh trong vieäc bieán ñoåi kieåu. Ví duï, baïn thöïc hieän pheùp coäng moät soá nguyeân
vôùi moät chuoãi chöùa kyù töï soá (trong ví duï treân laø $b vaø $d).
$a = "Toi thich hoc PHP"; //day la bien chuoi
$b = 4; //day la bien so
$c = 4.837; //day la bien so thuc
$d = "2"; //day cung la bien chuoi
$e = $b + $d;
echo $e;
PHP seõ nhaän ra raèng baïn muoán xem chuoãi trong $d (chuoãi "2") nhö laø moät soá nguyeân. Theá laø
noù seõ hoaùn chuyeån sang trò nguyeân vaø thöïc hieän pheùp toaùn coäng cho ra keát quaû laø $e = 6.
Ngoaøi ra, PHP coøn coù theå hieåu ñöôïc caùc chuoãi vöøa soá vöøa chöõ nhö ví duï sau:
$a = 2;
$b = "2 con heo con";
$c = $a + $b;
Keát quaû cho ra laø $c = 4. Neáu moät soá nguyeân hay thaäp phaân ñöùng ôû vò trí ñaàu moät chuoãi thì
PHP coù theå hieåu ñöôïc nhö ví duï treân. Töông töï, PHP thöïc hieän töông töï ñoái vôùi caùc kieåu soá
khaùc nhau:
$f = 2; //$f la mot so nguyen
$g = 1.444; // $g la mot so thuc
$f = $f + $g; //$f tu bien doi thanh so thuc
Vieäc xöû lyù naøy thaät laø hay, nhöng noù coù theå daãn ñeán moät soá raéc roái ñoù laø seõ coù nhöõng luùc baïn
khoâng bieát ôû taïi thôøi ñieåm naøo baïn seõ laøm vieäc vôùi kieåu cuûa bieán laø kieåu gì. Toâi seõ trình baøy
trong phaàn Kieåm Tra Bieán.
Qui ñònh veà chuoãi
Trong caùc ví duï treân, baïn thaáy taát caû caùc chuoãi ñeàu ñöôïc bao trong daáu nhaùy ñoâi. Coù hai caùch
khaùc ñeå baïn theå hieän moät cho PHP hieåu ñoù laø chuoãi.
Trong moät chuoãi maø baïn ñaõ bao laïi baèng caëp nhaùy ñoâi "...", xong baïn cheøn moät bieán vaøo giöõa,
thì PHP vaãn hieåu ñöôïc bieán ñoù. Ví duï:
$my_name = "Jay";
$phrase = "Hello, my name is, $my_name";
echo $phrase;
Keát quaû cho ra laø: Hello, my name is, Jay. Thaät khaùc thöôøng phaûi khoâng caùc baïn?! (Ñaùng leõ ra
daáu nhaùy " thöù hai phaûi sau chöõ is roài ñaët moät daáu coäng chuoãi vôùi bieán $my_name)
Trong tröôøng hôïp sau ñaây, toâi muoán xuaát ra moät chuoãi: Toâi ñaêng kyù hosting heát $20 thì phaûi
laøm sao? Bôûi vì trong chuoãi naøy coù chöùa $, ñieàu naøy seõ laøm cho PHP hieåu ñoù laø moät bieán môùi.
Chuùng ta xem caùch giaûi quyeát nhö sau:
Neáu nhö trong chuoãi baïn muoán coù chöùa caùc kyù töï ñaëc bieät nhö: daáu nhaùy ñoâi "", daáu slash \,
daáu ñoâ la $ , baïn phaûi söû duïng ñeán kyù töï chuyeån (goïi laø daáu escape) ñoù laø daáu slash (\).
Toâi quen ñoïc daáu / laø "daáu suyeät traùi" vaø \ laø "daáu suyeät phaûi".
Giaû söû, ñeå xuaát ra maøn hình moät doøng chöõ: <form action="mypage.php" method="get">, nhö
baïn thaáy trong ñoù chöùa tôùi 4 daáu nhaùy ñoâi - thuoäc daïng kyù töï ñaëc bieät. Ta phaûi söû duïng tôùi 4
daáu suyeät phaûi nhö sau:
echo "<form action=\"mypage.php\" method=\"get\">";
Thì ñeán khi chaïy chöông trình môùi mong cho ra keát quaû nhö mong muoán.
Taùc duïng cuûa daáu nhaùy ñôn ñoái vôùi PHP:
Baïn seõ thaáy daáu nhaùy ñôn trong PHP coù taùc duïng hôn daáu nhaùy ñoâi nhö theá naøo! Neáu chuoãi
cuûa baïn coù chöùa caùc bieán (baét ñaàu baèng $), baïn bao laïi baèng daáu nhaùy ñôn thì bieán ñoù seõ bò
bieán thaønh chuoãi luoân, chôù khoâng ñöôïc hieåu laø moät bieán nhö caùch bao baèng daáu nhaùy ñoâi:
$my_name = "Jay";
echo ‘Hello, my name is, $my_name’;
Keát quaû cho ra laø Hello, my name is, $my_name chöù khoâng phaûi Hello, my name is Jay.
Cuoái cuøng, trong PHP4 baïn coù theå söû duïng daáu Here Documents. Ñaây laø moät loaïi kyù hieäu
töông tôï hai loaïi nhaùy ñôn vaø nhaùy ñoâi. Trong moät soá tröôøng hôïp khi söû duïng noù baïn seõ caûm
thaáy raát tieän lôïi. Here Docs xaùc ñònh giôùi haïn ôû ñaàu chuoãi vôùi 3 daáu nhoû hôn <<< vaø kyù hieäu
nhaän daïng (trong saùch naøy toâi söû duïng kyù hieäu nhaän daïng EOQ) Chuoãi ñöôïc keát thuùc cuõng vôùi
kyù hieäu nhaän daïng nhö vaäy vaø keøm theo laø daáu chaám phaåy (;). Sau ñaây laø ví duï chuoãi Toi
thich hoc PHP ñöôïc gaùn cho bieán $mystring ñöôïc xaùc ñònh baèng caùch söû duïng Here Doc.
$my_string = <<<EOQ
Toi thich hoc PHP.
EOQ;
Söû duïng Here Doc, caùc bieán seõ chæ aûnh höôûng trong chuoãi cho neân khi theå hieän daáu nhaùy ñoâi
trong chuoãi thì khoâng caàn söû döïng daáu escape.
$element = <<<EOQ
<textarea name="$name" cols="$cols" rows="$rows"
wrap="$wrap">$value</textarea>
EOQ;
Nhö ví duï treân caùc baïn thaáy khoâng caàn phaûi hao phí nhieàu daáu suyeät (\), chuùng ta vaãn coù theå
coù ñöôïc moät chuoãi chöùa caùc kyù hieäu daïng bieán khoâng coù taàm aûnh höôûng ra beân ngoaøi.
Caùc phaàn töû maûng söû duïng khoaù lieân hôïp (baïn seõ tìm hieåu ôû phaàn tieáp theo) khoâng theå söû
duïng Here Doc ñöôïc. Ví duï sau ñaây seõ xuaát hieän loãi:
$array = array ("fname"=>"jay", "lname"=>"greenspan");
$str = <<<EOQ
print my string $array["fname"]
EOQ;
Maûng (array) trong PHP
Maûng laø moät daïng cuûa bieán trong ñoù coù chöùa nhieàu giaù trò. Ví duï moät daïng ñôn giaûn cuûa maûng
laø thaùng:
$thang = array("Gieng", "Hai", "Ba", "Bon", "Nam",
"Sau", "Bay", "Tam", "Chin", "Muoi", "Muoi Mot", "Muoi Hai");
Maûng naøy coù chöùa 12 phaàn töû, vaø baïn coù theå ñònh vò chuùng baèng thöù töï ôû trong maûng, baét ñaàu
baèng vò trí 0. Do ñoù leänh echo $thang[0] seõ cho ra laø Gieng vaø echo $thang[11] seõ cho ra Muoi
Hai. Ñeå truy xuaát ñöôïc taát caû caùc phaàn töû trong maûng, baïn coù theå tính ra chieàu daøi cuûa maûng
vaø thöïc hieän voøng laëp:
for ($i=0; $i<count($months); $i++)
{
echo $thang[$i] . "<br>\n" ;
}
Chi tieát veà voøng laëp seõ ñöôïc trình baøy ôû caùc phaàn sau. Baïn coù theå gaùn giaù trò vaøo maûng vôùi
moät pheùp toaùn ñôn giaûn nhö sau:
$dogs = array();
$dogs[0] = "kiki";
$dogs[1] = "lulu";
Neáu baïn khoâng xaùc ñònh chæ soá beân trong ngoaëc vuoâng thì giaù trò seõ ñöôïc gaùn cho phaàn töû cuoái
maûng. Trong ví duï sau "nana seõ ñöôïc gaùn vaøo $dogs[2]:
$dogs[] = "nana";
Maûng lieân hôïp
Cuõng gioáng nhö caùc ngoân ngöõ khaùc, PHP taän duïng khaû naêng cuûa maûng lieân hôïp (associative
array). Coù theå baïn caûm thaáy môùi meû vôùi khaùi nieäm naøy. Ñeå toâi noùi sô qua moät chuùt: Moãi phaàn
töû trong maûng lieân hôïp mang khoaù(key) rieâng. Caùc phaàn töû cuûa maûng seõ ñöôïc truy caäp thoâng
qua khoaù. Ñieàu naøy gioáng nhö caùch thöùc truy xuaát trong caùc query khi laøm vieäc vôùi Database.
Trong ví duï sau, baïn seõ thaáy caùc phaàn töû first_name, last_name, e-mail söû duïng caùc key:
$person = array (
"first_name" => "Jay",
"last_name" => "Greenspan",
"e-mail" => "jgreen_1@yahoo.com"
);
Neáu nhö baïn muoán theâm phaàn töû vaøo maûng, baïn coù theå gaùn tieáp moät giaù trò khaùc. Doøng leänh
sau seõ theâm moät soá nguyeân vaøo trong maûng, do ñoù maûng naøy seõ chöùa taát caû 4 phaàn töû.
$person["age"] = 32;
Neáu baïn muoán truy caäp caû khoaù vaø giaù trò cuûa moät maûng lieân hôïp, baïn seõ duøng list() = each()
nhö sau:
while (list($key, $value) = each($person))
{
echo "<b>key :</b> $key, value = $value <br>\n";
}
Caùc chöông sau naøy toâi seõ noùi kyõ veà list() = each() moät caùch chi tieát hôn. Treân cô
baûn each() truy xuaát ñöôïc caû khoaù vaø giaù trò cuûa phaàn töû trong maûng. List() giöõ caùc giaù trò
vaø gaùn vaøo $key vaø $value. Tieán trình naøy tieáp tuïc cho ñeán khi moãi phaàn töû trong maûng ñöôïc
truy caäp. Neáu baïn muoán duyeät qua heát maûng baïn caàn phaûi söû duïng reset($person).
Neáu baïn chæ muoán söû duïng giaù trò cuûa phaàn töû trong maûng maø thoâi hoaëc baïn muoán söû duïng
maûng khoâng lieân lôïp vaø vaãn muoán söû duïng caáu truùc list()=each() baïn phaûi thöïc hieän nhö sau:
while (list( , $value) = each($person))
{
echo "value = $value <br>\n";
}
Hoaëc baïn chæ muoán truy xuaát khoaù, baïn seõ laøm nhö sau:
while (list($key) = each($person))
{
echo "key = $key <br>\n";
}
Haõy nhaän ñònh veà maûng trong PHP nhö sau:
- Taát caû caùc maûng trong PHP ñeàu laø maûng lieân hôïp. Taïi vì sao? Bôûi vì nhöõng maûng khoâng phaûi laø lieân hôïp thì
PHP cuõng seõ töï ñoäng gaùn cho chuùng caùc key. Ví duï: $x= array ("pug", "poodle"), PHP seõ töï gaùn cho $x caùc khoaù
laø caùc con soá nguyeân theo thöù töï baét ñaàu töø soá 0. Baïn seõ ñöôïc tìm hieåu kyõ ôû chöông 6.
Mảng đa chiều
PHP cuõng hoã trôï maûng ña chieàu. Maûng ña chieàu thöôøng söû duïng nhaát ñoù laø maûng hai chieàu.
Chuùng chöùa thoâng tin döïa treân hai khoaù. Giaû söû, neáu chuùng ta chöùa thoâng tin hai ngöôøi trôû leân
thì maûng hai chieàu seõ hoã trôï vieäc naøy raát toát. Chuùng ta seõ xaùc laäp moät maûng $people. Trong
maûng $people laïi chöùa maûng cho töøng caù nhaân:
$people = array (
"khai" => array ("ho_lot" => "tongphuoc", "tuoi" => 30),
"minh" => array ("ho_lot" => "leanh" , "tuoi" => 52)
);
Ta thaáy $people chöùa caùc thoâng tin cuûa 2 ngöôøi, Khai vaø Minh. Ñeå truy caäp moät trò trong baát
kyø thoâng tin cuûa caù nhaân naøo baïn seõ phaûi duøng caû hai khoaù. Ví duï ñeå truy xuaát tuoåi cuûa Minh
baïn seõ thöïc hieän leänh nhö sau:
echo $people["minh"]["tuoi"];
Baïn coù theå truy caäp taát caû caùc phaàn töû trong maûng hai chieàu baèng caùch söû duïng voøng laëp treân
caû hai chieàu cuûa maûng:
while(list($person, $person_array) = each($people))
{
echo "<b>Ban biet gi ve $person</b><br>\n";
while(list($person_attribute, $value) = each($person_array))
{
echo "$person_attribute = $value<br>\n";
}
}
Bieán gaùn töø trình duyeät (web browser)
Quan ñieåm chung cuûa vieäc söû duïng PHP cuõng nhö caùc ngoân ngöõ khaùc laø cung caáp khaû naêng
nhaäp thoâng tin theo yù muoán cuûa khaùch. Thoâng thöôøng caùc thoâng tin naøy ñöôïc nhaäp vaøo thoâng
qua moät form HTML. Nhöng cuõng coù theå chuùng xuaát phaùt töø caùc nguoàn khaùc nhö: HTML,
cookie, session.
Bieán töø Form cuûa HTML
Daïng thoâng thöôøng nhaát ñeå khaùch coù theå nhaäp thoâng tin rieâng laø thoâng qua moät form HTML.
Trong phaàn phuï luïc A coù trình baøy chi tieát veà caùc taïo moät form HTML. Neáu baïn chöa bieát gì
veà caùch taïo form naøy thì haõy ñoïc phaàn phuï luïc. Baïn haõy taïo trang sign.php chæ chöùa 100% maõ
leänh HTML nhö sau (coù theå ñaët laø sign.htm cuõng ñöôïc):
<form action=mypage.php action=post>
<input type=text name=email>
<input type=text name=first_name>
<input type=submit name=submit value=OK>
<input type=submit name=reset value=Cancel> </form>
Moät khi khaùch nhaáp chuoät vaøo nuùt SUBMIT (chaáp nhaän) thì caùc bieán nhö $email,
$first_name, vaø $submit seõ ñöôïc chuyeån giao sang trang action laø mypage.php. Sau ñoù, trong
trang mypage.php baïn seõ xöû lyù caùc bieán naøy tuyø thuoäc vaøo muïc ñích chöông trình. Ñeå yù raèng
phaàn lôùn caùc öùng duïng trong saùch naøy ñeàu söû duïng giaù trò cuûa nuùt leänh SUBMIT.
Trong trang mypage.php baïn phaûi vieát caùc leänh ñeå xöû caùc thao taùc cuûa ngöôøi truy caäp. Baïn
haõy xem caùch xöû lyù trong trang mypage.php maãu nhö sau:
<?php
if (isset($submit) && $submit=="OK")
{
echo "Cam on ban da gui thong tin cho chung toi.";
} else {
?> <form action=mypage.php action=post>
<input type=text name=email>
<input type=text name=first_name>
<input type=submit name=submit value=OK>
<input type=submit name=reset value=Cancel> </form>
<?php
}
?>
Baïn haõy xem kyõ ví duï treân, neáu nhö ngöôøi truy caäp nhaäp ñuû thoâng tin vaø nhaán nuùt OK töø trang
sign.php (chöùa toaøn maõ leänh html), thì noù chuyeån sang trang mypage.php vaø xuaát ra doøng
thoâng baùo: Cam on ban da gui thong tin cho chung toi. Ngöôïc laïi, neáu nhö nhaán nuùt Cancel
thì noù seõ thöïc hieän maõ leänh trong leänh Else vaø seõ hieån thò form ñeå buoäc nhaäp laïi.
Chuù yù: Baïn haõy xem laïi caùch thöùc submit trong ví duï GuestBook ôû taäp moät. Trong taäp 1, neáu
baïn khoâng choïn Submit thì chöông trình seõ goïi laïi trang sign.php laø trang chöùa Form nhaäp lieäu
baèng leänh include. Coøn ôû ñaây khoâng goïi laïi trang sign.php nöõa, bôûi vì chuùng ta laøm theo kieåu
khaùc laø gaén Form nhaäp lieäu ngay trong file Action laø mypage.php.
Caùc bieán cuõng coù theå ñöôïc truy xuaát thoâng qua maûng $HTTP_POST_VARS hoaëc
$HTTP_GET_VARS, döïa vaøo method söû duïng trong form cuûa baïn. Vieäc naøy raát thuaän tieän,
neáu caùc bieán töø caùc forms coù theå mang cuøng teân vôùi bieán trong script cuûa baïn, hoaëc neáu baïn
coù caùc bieán chöa ñònh nghóa ñöôïc chuyeån giao thì baïn seõ tìm ñöôïc ôû ñoù.
Baïn coù theå truy caäp baát kyø phaàn töû rieâng bieät naøo nhö ñaõ laøm trong maûng lieân hôïp
($HTTP_POST_VARS["e-mail"]). Hoaëc baïn coù theå taïo voøng laëp duyeät qua taát caû caùc phaàn töû
cuûa maûng:
while (list($key, $value) = each($HTTP_POST_VARS))
{
echo "variable = $key value = $value <br>";
}
Truyeàn maûng
Coù nhöõng tröôøng hôïp khi vieäc chuyeån giao bieán khoâng theå thöïc hieän ñöôïc. Ví duï nhö khi baïn
choïn caû hai giaù trò cho cuøng moät bieán. Vieäc naøy thöôøng xaûy ra khi laøm vieäc vôùi form coù chöùa
listbox vaø coù theå laø baïn seõ giöõ phím Ctrl ñeå choïn phaàn töû thöù 2 trong list. Ta giaûi quyeát baèng
caùch söû duïng pheùp truyeàn maûng.
Caùc leänh ñöôïc söû duïng nhö sau:
<form action ="mypage.php" method="post">
<select name="j_names[]" size=4 multiple>
<option value="2">John
<option value="3">Jay
<option value="4">Jackie
<option value="5">Jordan
<option value="6">Julia
</select>
<input type="submit" value="submit">
</form>
Ñeå yù raèng trong trong leänh caâu leänh select name, toâi söû duïng daáu ngoaëc vuoâng ñeå baûo PHP
bieát raèng ñaây laø moät maûng. Neáu khoâng söû duïng daáu [ ] thì seõ coù tôùi 2 giaù trò gaùn cho cuøng moät
bieán.
Moät khi ñöôïc SUBMIT baïn coù theå truy caäp maûng nhö sau:
if (is_array($j_names))
{
echo "<b>the select values are:<br> <br>";
while(list($key, $value) = each($j_names))
{
echo $value . "<br>\n";
}
}

Vieäc truyeàn maûng raát thoâng duïng khi baïn Submit Form coù moät loaït caùc checkbox (teân caùc maët
haøng chaúng haïn). Khaùch truy caäp coù theå seõ nhaáp chuoät vaøo nhieàu checkbox hoaëc khoâng coù
checkbox naøo. Trong chöông 8, coù ví duï cho pheùp ngöôøi quaûn trò coù theå söû duïng checkbox ñeå
choïn vaø xoaù caùc phaàn töû.
Maûng ñöôïc chuyeån giao töø form coù theå coù khoaù lieân hôïp, ngay caû ñoái vôùi maûng nhieàu chieàu.
Teân cuûa phaàn töû form thöôøng coù teân laø name = "array_name[element_name]". Hoaëc ñoái vôùi
maûng nhieàu chieàu laø array_name[element_name] [subelement_name]".
Cookies
Cookie laø nhöõng file nhoû chöùa moät soá caùc thoâng tin truy caäp Web. Caùc cookie do Websever
phaùt sinh, löu giöõ laïi, sau ñoù seõ ñöôïc ñoïc ôû nhöõng laàn truy caäp veà sau.
Cookie ñôn thuaàn chæ laø thoâng tin ghi nhaän laïi nhöõng ñoäng taùc truy caäp web cuûa khaùch. Khi
toàn taïi treân ñóa cöùng, cookie trôû thaønh caùc thænh caàu cuûa giao thöùc HTTP, ñöôïc gôûi ñeán
Webserver.
Ñeå coù theå phaùt sinh moät cookie baïn caàn phaûi söû duïng haøm setcookie() nhö sau:
setcookie(name, value, time_to_expire, path, domain, security
setting);
Chuùng ta seõ tìm hieåu chi tieát veà cookie ôû chöông 6. Coøn baây giôø baïn tìm hieåu sô löôïc caùc chöùc
naêng thoâng qua moät ví duï:
setcookie("my_cookie",
"my_id",time()+(60*60*24*30),"/",".mydomain.com", 0)
Leänh treân seõ phaùt sinh moät cookie vôùi caùc chöùc naêng sau:
- Chöùa moät bieán teân laø my_cookie
- Giaù trò cuûa mycookie my_id
- Cookie toàn taïi trong voøng 30 ngaøy keå töø ngaøy noù phaùt sinh (time()+(30*24*60*60)
ngaøy giôø hieän taïi + 30 ngaøy ñöôïc quy ra giaây).
- Cookie coù taùc duïng ñeán taát caû caùc trang trong domain. Baïn coù theå haïn cheá laïi baèng caùc chæ
ra ñöôøng daãn ñeán moät soá trang naøo ñoù trong domain.
- Noù seõ hieän dieän trong taát caû caùc website coù ñòa chæ http://mydomain.com
- Khoâng coù xaùc laäp ñaëc bieät naøo veà baûo maät.
Moät khi cookie ñöôïc xaùc laäp, caùc bieán phaùt sinh töø cookie coù taùc duïng gioáng nhö bieán phaùt
sinh töø form maø chuùng ta ñaõ baøn tröôùc ñaây. Chuùng seõ hieän dieän vôùi chöùc naêng laø bieán global.
Sau khi script PHP xaùc laäp cookie, caùc script khaùc trong domain coù theå truy caäp cookie moät
caùch töï ñoäng.
Neáu nhö baïn muoán caån thaän hôn ñeå $mycookie khoâng xung ñoät vôùi moät bieán naøo khaùc cuõng
coù teân $mycookie, baïn coù theå truy xuaát noù thoâng qua maûng HTTP_COOKIE_VARS vaø söû
duïng leänh: HTTP_COOKIE_VARS["mycookie"].
Baïn coù theå xaùc laäp cookie cung caáp khaû naêng truy xuaát nhö laø moät maûng:
setcookie("mycookie[first]","dddd",time()+2592000,"/","192.168.1.
1", 0);
setcookie("mycookie[second]","my_second_id",time()+2592000,"/","1
92.168.1.1", 0);
Caû hai bieán treân ñeàu coù theå truy caäp ñeán nhö laø moät maûng lieân hôïp.
Sessions
PHP4 cuõng gioáng nhö ASP vaø ColdFusion ñeàu coù hoã trôï session, vieäc naøy giuùp ích raát nhieàu
cho vieäc truy caäp web. Vaäy session laø gì?
Ñôn giaûn noù chæ laø moät caùch thöùc ñeå duy trì vaø truyeàn bieán trong khi chuyeån tieáp giöõa caùc
trang web. Chöông trình cuûa baïn khai baùo moät session ñöôïc baét ñaàu vôùi haøm start_session().
PHP ñaêng kyù moät SesssionID duy nhaát, vaø thöôøng thì ID naøy ñöôïc gôûi ñeán user thoâng qua moät
cookie. PHP sau ñoù taïo moät taäp tin treân server ñeå theo doõi söï thay ñoåi cuûa bieán. Taäp tin naøy
coù teân gioáng nhö teân cuûa SessionID.
Moät khi session ñöôïc taïo, baïn coù theå ñaêng kyù baát kyø soá löôïng bieán. Caùc giaù trò cuûa nhöõng bieán
naøy ñöôïc löu giöõ trong taäp tin treân server. Cuõng nhö söï toàn taïi cuûa cookie, caùc bieán trong
session seõ hieän dieän treân baát kyø trang naøo ñöôïc truy caäp ñeán trong phaïm vi moät domain. Vieäc
xaùc laäp naøy raát thuaän tieän hôn laø chuyeån tieáp caùc bieán töø trang naøy sang trang khaùc thoâng qua
caùc phaàn töû aån trong form hay cookie.
Session noùi chung laø khaù ñôn giaûn. Haõy xem script sau seõ ñaêng kyù moät bieán session teân laø
$my_var, vaø seõ gaùn cho noù moät giaù trò laø "hello world".
<?
session_start();
session_register("my_var");
$my_var = "hello world";
?>
Treân nhöõng trang tieáp theo bieán $my_var seõ hieän dieän, nhöng chæ sau khi baïn chaïy haøm
sesssion_start(). Haøm naøy baûo PHP tìm kieám moät session xem coù toàn taïi hay khoâng, roài laøm
cho caùc bieán session trôû thaønh global. Noù coù theå söû duïng caâu leänh IF ñeå laøm cho caùc bieán
session hoaøn toaøn coù theå truy caäp ñöôïc. Haõy xem xeùt ví duï sau:
<?php
session_start();
session_register("your_name");
//check to see if $your name contains anything
if(!empty($your_name))
{
echo "I already know your name, $your_name";
}
//this portion will probaby run the first time to
//this page.
elseif(empty($your_name) && !isset($submit))
{
echo "<form name=myform method=post action=$PHP_SELF>
<input type=text name=first_name> first name<br>
<input type=text name=last_name> last name<br>
<input type=submit name=submit value=submit>
</form>";
//if the form has been submitted, this portion will
//run and make an assignment to $your_name.
} elseif (isset($submit) && empty($your_name))
{
$your_name = $first_name . " " . $last_name;
echo "Thank you, $your_name";
}
Sau khi chaïy chöông trình naøy, choïn refresh treân trình duyeät. Baïn seõ thaáy script seõ nhôù ñöôïc
raèng baïn laø ai.
Caùc haøm setcookie() vaø session_start() neân ôû vò trí gaàn ñaàu taäp tin. Neáu baïn thöû chuyeån ñeán
trình duyeät tröôùc ñeå xaùc laäp moät cookie baïn seõ nhaän ñöôïc moät thoâng baùo loãi.
Bieán saün coù
Coù raát nhieàu bieán saün coù cuûa PHP vaø Server. Baïn coù theå lieät keâ moät danh saùch ñaày ñuû baèng
caùch söû duïng leänh phpinfo() ñeå xem. Baïn haõy taïo moät file php vaø cho chaïy thöû xem:
<?php
phpinfo();
?>
Baïn coù theå söû duïng caùc bieán naøy baèng nhieàu caùch thöùc khaùc nhau. Toâi seõ trình baøy moät sau
ngay sau ñaây, vaø seõ chæ ra baïn neân duøng vaøo tröôøng hôïp naøo. Moät soá bieán ñeán töø PHP engine,
moät soá khaùc baét nguoàn töø Webserver.
Bieán saün coù cuûa PHP
PHP_SELF
Bieán naøy nhaän giaù trò laø ñòa chæ hieän taïi cuûa taäp tin .php ñang ñöôïc duyeät. Ñòa chæ naøy seõ laø ñòa
chæ ñaày ñuû töø goác (baét ñaàu töø http://) . Baïn seõ söû duïng noù khi muoán truy caäp laïi chính trang
web ñang thi thaønh.
Xeùt ví duï sau, ñaây laø moät form töông töï nhö form sign.php maø caùc baïn ñaõ coù dòp xeùt qua. Neáu
khaùch thöïc hieän thao taùc khaùc vôùi submit thì chính form naøy seõ ñöôïc thi haønh laïi:
<?
if(isset($submit))
{
//Xuat ra thong bao tai day
echo "Cam on ban da submit";
} else {
?>
<form name=myform method=post action=<?=$PHP_SELF?>>
<input type=text name=first_name> first name<br>
<input type=text name=last_name> last name<br>
<input type=submit name=submit value=submit>
</form>
<?
}
?>
HTTP_POST_VARS
Ñaây laø moät maûng chöùa taát caû caùc bieán ñöôïc chuyeån tieáp thoâng qua POST method töø moät form.
Baïn coù theå truy caäp töøng bieán rieâng reõ nhö laø moät phaàn töû cuûa maûng lieân hôïp (ví duï:
$PHP_POST_VARS["myname"]).
HTTP_GET_VARS
Ñaây laø moät maûng chöùa taát caû caùc bieán ñöôïc chuyeån tieáp thoâng qua GET method. Baïn coù theå
truy caäp töøng bieán rieâng reõ nhö laø moät phaàn töû cuûa maûng lieân hôïp (ví duï:
$PHP_GET_VARS["myname"]).
HTTP_COOKIE_VARS
Taát caû caùc cookie chuyeån ñeán trình duyeät ñeàu coù theå ñöôïc truy xuaát trong maûng lieân hôïp naøy.
Noù bao goàm caû session cookie. Neáu baïn coøn thaéc maéc cookie seõ thi haønh nhö theá naøo thì haõy
xem haøm phpinfo() ñeå bieát ñöôïc trình duyeät cuûa baïn ñang chuyeån ñeán server nhöõng gì.
BIEÁN CUÛA APACHE
Apache coù saün raát nhieàu bieán. Toâi khoâng trình baøy ñaày ñuû taát caû caùc bieán ra ñaây. Caùc bieán
baïn söû duïng, chuùng tuyø thuoäc vaøo xaùc laäp hieän taïi cuûa baïn nhö theá naøo. Sau ñaây laø moät soá
bieán maø coù leõ baïn seõ söû duïng thöôøng xuyeân trong chöông trình cuûa baïn.
DOCUMENT_ROOT
Bieán naøy traû veà ñöôøng daãn cuûa Webserver. Bieán naøy ñöôïc toâi söû duïng trong xuyeân suoát quyeån
saùch naøy. Haõy xeùt ví duï sau:
include"$DOCUMENT_ROOT/book/functions/charset.php";
Baèng caùch söû duïng bieán DOCUMENT_ROOT thay vì duøng ñöôøng daãn tuyeät ñoái, chuùng ta coù
theå di chuyeån toaøn boä moät thö muïc sang moät Apache Server khaùc maø khoâng lo laéng raèng
ñöôøng daãn seõ bò sai leäch trong include path. Neân nhôù raèng neáu nhö baïn khoâng söû duïng Apache
Server thì bieán naøy khoâng söû duïng ñöôïc. Neáu baïn söû duïng include_path trong taäp tin php.ini,
baïn khoâng caàn phaûi lo laéng phaûi xaùc ñònh ñöôøng daãn nhö theá naøo bôûi vì PHP seõ duyeät heát taát
caû caùc thö muïc vaø tìm ra taäp tin baïn ñaõ chæ ñònh.
HTTP_USER_AGENT
Baát kyø ai ñaõ töøng thieát keát Web site ñeàu hieåu raèng taàm quan troïng cuûa vieäc nhaän daïng ñöôïc
trình duyeät cuûa ngöôøi söû duïng laø gì. Moät soá trình duyeät thì khoâng söû duïng ñöôïc JavaScript,
moät soá khaùc thì ñoøi hoûi daïng HTML ñôn giaûn. Bieán user_agent cung caáp cho baïn khaû naêng
uyeån chuyeån ñoái vôùi töøng trình duyeät khaùc nhau. Moät user_agent chuaån coù daïng nhö theá naøy:
Mozilla/4.0 (compatible; MSIE 5.01; Windows 98)
Neáu baïn phaân tích chuoãi naøy ra baïn seõ bieát ñöôïc nhöõng gì baïn caàn tìm. Coù theå baïn chæ thích
haøm get_browser() cuûa PHP. Veà lyù thuyeát maø noùi, haøm naøy ñònh nghóa khaû naêng cho pheùp cuûa
trình duyeät cuûa user ñang söû duïng. Cho neân baïn coù theå bieát ñöôïc laø chöông trình cuûa baïn ñang
phuïc vuï toát hay khoâng. Caùc saùch PHP coù nhöõng höôùng daãn veà caùch caøi ñaët vaø söû duïng
get_browser(), nhöng toâi khuyeân baïn khoâng neân söû duïng noù. Bôûi vì söû duïng get_browse baïn
seõ ñöôïc baûo raèng IE 5 duøng cho PC vaø Netscape 4.01 duøng cho Mac coù hoã trôï CSS (cascading
stylesheets) vaø JavaScript. Nhöng baát kyø ngöôøi söû duïng naøo cuõng bieát raèng: vieát leänh DHTML
ñeå chaïy treân caû hai moâi tröôøng trình duyeät naøy laø moät coâng vieäc phöùc taïp. Thoâng tin baïn nhaän
ñöôïc töø get_browser() coù theå daãn ñeán nhöõng tính naêng giaû trong baûo maät. Caùch toát nhaát laø baïn
söû duïng HTTP_USER_AGENT vaø thöïc hieän quyeát ñònh cuûa mình döïa treân trình duyeät hoaëc
platform xaùc ñònh naøo ñoù.
REMOTE_ADDR
Duøng ñeå laáy ñòa chæ IP cuûa user. Tuy nhieân coù nhöõng user am hieåu chuyeän naøy vaø coù theå hoï
thay ñoåi IP cuûa maùy mình. Cho neân khoâng laáy gì ñeå ñaûm baûo raèng: moät ñòa chæ IP chaén chaén
laø cuûa moät user naøo ñoù. Baïn söû duïng bieán naøy ñeå theo doõi söï truy nhaäp cuûa moät user nhöng
noù chæ mang tính töông ñoái thoâi.
REQUEST_URI
Bieán naøy cuõng gioáng nhö bieán PHP_SELF. Ngoaøi ra noù coøn chöùa theâm tham soá trong ñòa chæ
truy vaán . Neáu baïn truy caäp vaøo ñòa chæ:
http://www.mydomain.com/info/products/index.php?id=6
Thì bieán REQUEST_URI cuûa baïn coù giaù trò laø: info/products/index.php?id=6
SCRIPT_FILENAME
Bieán naøy chöùa toaøn boä ñöôøng daãn cuûa taäp tin.
Kieåm tra bieán
ÔÛ treân chuùng ta ñaõ noùi nhieàu veà Bieán. Nhö caùc baïn bieát ñoù, teân cuûa moät bieán khoâng quan
troïng baèng giaù trò maø noù chöùa trong ñoù. Nhö toâi ñaõ noùi Bieán trong PHP raát uyeån chuyeån. Ñieàu
naøy phaùt sinh söï baát lôïi laø baïn seõ khoâng bieát ôû taïi moät thôøi ñieåm naøo ñoù thì bieán naøy seõ mang
giaù trò gì. Do ñoù baïn caàn phaûi thöïc hieän thao taùc kieåm tra bieán.
isset( )
Haøm naøy thöïc hieän vieäc kieåm tra bieán coù chöùa giaù trò hay khoâng. Noù seõ traû veà giaù trò TRUE
hoaëc FALSE. Neáu bieán chöa ñöôïc xaùc laäp thì trò isset() seõ laø false.
Baïn haõy xem xeùt ví duï sau, noù thi haønh moät query MySQL. Baïn ñaõ bieát raèng moät field trong
database coù theå chöùa trò null hoaëc chuoãi roãng. Vôùi vieäc söû duïng haøm isset() baïn seõ kieåm tra vaø
phaân bieät ñöôïc hai giaù trò treân. Trong ñoaïn leänh PHP beân döôùi. Trong ñoù bieán $query laø moät
phaùt bieåu SELECT laáy döõ lieäu submit töø form cuûa user.
$result = mysql_query($query) or
die (mysql_error());
$number_cols = mysql_num_fields($result);
echo "<b>query: $query</b><br>\n";
//layout table header
echo "<table border = 1>\n";
echo "<tr align=center>\n";
for ($i=0; $i<$number_cols; $i++)
{
echo "<th>", mysql_field_name($result, $i), "</th>\n";
}
echo "</tr>\n";//end table header
//layout table body
while ($row = mysql_fetch_row($result))
{
echo "<tr align=left>\n";
for ($i=0; $i<$number_cols; $i++)
{
echo "<td>";
if (!isset($row[$i])) //test for null value
{echo "NULL";}
else
{echo $row[$i];}
echo "</td>\n";
}
echo "</tr>\n";
}
echo "</table>";
Löu yù raèng daáu chaám than (!) coù nghóa laø phuû ñònh.
Töùc laø neáu $var coù giaù trò null thì:
isset($var) cho ra giaù trò False
!isset($var) cho ra giaù trò True
empty()
Haøm empty() coù veû ngöôïc ngaïo so vôùi haøm isset(). Noù seõ cho ra trò True neáu $var coù trò null,
chuoãi roãng hoaëc soá 0. Haøm naøy thöôøng ñöôïc söû duïng ñeå kieåm tra xem user coù nhaäp trò vaøo
trong form hay khoâng:
if(empty($first_name))
{
echo "Ban can phai nhap ten cua minh";
exit;
}
is_int( )
Haøm naøy ñeå kieåm tra bieán coù phaûi laø soá nguyeân hay khoâng. Coù 2 cuù phaùp khaùc cho cuøng keát
quaû nhö noù laø: is_integer vaø is_long(). Baïn söû duïng haøm naøy khi khoâng chaéc raèng bieán laø moät
trò nguyeân hay chuoãi. Ví duï:
$a = "222";
$b = 22;
is_int($a) cho ra trò False
is_int($b) cho ra trò True
Töông töï baïn seõ coù moät loaït haøm kieåm tra kieåu cuûa bieán sau ñaây:
is_double()
Kieåm tra soá kieåu double (daáu phaåy ñoäng). Haøm thay theá: is_float() vaø is_real().
is_string( )
Kieåm tra kieåu chuoãi.
is_array( )
Kieåm tra kieåu maûng.
is_bool( )
Kieåm tra kieåu boolean (TRUE vaø FALSE)
is_object( )
Kieåm tra bieán kieåu object. Baïn seõ tìm hieåu kieåu object trong caùc phaàn sau.
gettype( )
Haøm naøy seõ cho baïn bieát kieåu cuûa bieán nhö: string, double, integer, array, hoaëc boolean.
Ngoaøi ra noù coù traû veà caùc kieåu nhö object, class. Baïn seõ khaûo saùt kyõ veà vieäc laäp trình höôùng
ñoái töôïng trong caùc phaàn sau ñeå bieát theâm veà object vaø class.
Löu yù trò cuûa haøn gettype() traû veà luoân laø moät chuoãi: "string", "integer", "double" v.v.
Baïn haõy xem ví duï sau:
$str = "Day la mot chuoi";
$type = gettype($str);
if ($type == "string")
{
echo "Dung vay";
}
Ñoåi kieåu cuûa bieán
Baïn seõ söû duïng 3 caùch ñeå ñoåi kieåu cuûa bieán.
Phöông phaùp type casting
Phöông phaùp naøy raát ñôn giaûn: Baïn chæ caàn ghi teân kieåu ra, ñoùng ngoaëc ñôn laïi, roài ñaët tröôùc
bieán. Töùc khaéc bieán seõ bò ñoåi theo kieåu maø baïn muoán.
Caùch thöùc: (kieåu) $bieán
Ví duï:
$a = 1;
$b = (string)$a; //soá 1 seõ bieán thaønh chuoãi 1
echo gettype($a), "<br>\n";
echo gettype($b), "<br>\n";
Keát quaû cho ra laø:
integer
string
Söû duïng haøm settype( )
Haøm naøy coù 2 ñoái soá. Thöù nhaát laø teân bieán, thöù nhì laø kieåu. Öu ñieåm cuûa noù laø noù coù theå cho
ra keát quaû FALSE neáu nhö vieäc hoaùn ñoåi khoâng ñöôïc.
Caùch thöùc: settype($bieán, "kieåu")
Ví duï:
$a = 1;
settype($a, "string");
Söû duïng haøm intval( ), doubleval( ), vaø stringval( )
Phöông phaùp naøy thöôøng ñeå baïn aùp duïng nhanh trong khi tính toaùn. Coù leõ nhìn teân haøm baïn
cuõng bieát ñöôïc chöùc naêng cuûa noù roài. Haõy xeùt ví duï sau:
$a = "43";/ /43 laø kieåu chuoãi
$b = (intval($a) * 2);
Bieán cuûa bieán
Nghe qua coù veû laï laï, nhöng ñaây laø moät "ñoäc chieâu" cuûa PHP. Vôùi caùch thöùc naøy baïn seõ laáy
giaù trò cuûa moät bieán ñeå hình thaønh teân cuûa moät bieán môùi.
Caùch thöùc: $$bieán
Ví duï:
$a = ‘khai’;
$$a = ‘Chao moi nguoi’;
Baïn seõ thaáy trong ví duï treân moät bieán môùi ñöôïc hình thaønh ñoù laø $khai chöùa giaù trò laø "Chao
moi nguoi"
Xeùt theâm ví duï sau, trong ñoù $tacgia laø moät maûng lieân hôïp.
<?
$tacgia = array ("ho"=>"Tong", "ten"=>"Khai");
while (list($field,$value) = each($tacgia))
{
$field = "bien_$field";
$$field = $value;
}
echo $bien_ho, " ", $bien_ten;
?>
Khi chaïy chöông trình, caùc bieán sau seõ ñöôïc taïo $bien_ho, $bien_ten vaø ghi ra maøn
hình: Tong Khai
Toùm taét
Baïn ñaõ tìm hieåu caùc bieán trong PHP. Baïn thaáy PHP xöû lyù caùc bieán linh hoaït hôn nhieàu so vôùi
caùc ngoân ngöõ khaùc. Coøn moät vaán ñeà khaù quan troïng ñoái vôùi bieán ñoù laø scope baïn cuõng seõ bieát
kyõ veà noù ôû trong caùc phaàn sau cuûa giaùo trình naøy.
(Coøn tieáp)